Gaius Julius Caesar Fresco in Pompeii Marcus Tullius Cicero De tweelingbroers Romulus en Remus, de legendarische stichters van Rome


Voorpagina
Over het Latijn
Alfabet
Handige woorden en zinnen
Taalcursussen
Voorbeeldteksten
Contact
Talennet
Links

Het Latijnse alfabet

 

Het Latijnse alfabet - Abecedarium Latinum
Het alfabet dat in bijna heel Europa gebruikt wordt heet het Latijnse alfabet. En dat is niet voor niets. Het is dit alfabet dat al voor de Latijnse taal gebruikt werd. Niettemin hadden de Romeinen dit alfabet ook niet zelf uitgevonden. Zij namen het met een paar kleine wijzigingen over van de Etrusken, die hun alfabet op hun beurt weer gebaseerd hadden op het Grieks. De Grieken baseerden hun alfabet op dat van de Feniciërs.

Er zijn wel een paar kleine verschillen tussen het Latijnse alfabet van toen en dat van nu.

De vroegste Latijnse teksten konden geschreven worden met slechts 20 letters:

A B C D E F G H I L M N O P Q R S T V X
a b c d e f g h i l m n o p q r s t v x

Nadat de Romeinen Griekenland inlijfden werden daar letters aan toegevoegd om woorden van Griekse oorsprong mee te kunnen schrijven zoals de K, de Y en de Z.:

A B C D E F G H I K L M N O P Q R S T V X Y Z
a b c d e f g h i k l m n o p q r s t v x y z

Pas in de late middeleeuwen werd het Romeinse alfabet uitgebreid met de letter W, zodat het alfabet geschikter werd om onder andere de Germaanse talen mee te kunnen schrijven. De Romeinen gebruikten de letter 'v' zowel voor een v-klank als een u-klank. Tegenwoordig worden bij Latijnse teksten de u-klank met een 'u' geschreven en de v-klank met een 'v'.
De Romeinen gebruikten de letter 'i' zowel voor een i-klank als een j-klank. Tegenwoordig worden bij Latijnse teksten nog steeds zowel de i-klank als de j-klank met een 'i' geschreven. Na de toevoeging van de 'j', de 'u' en de 'w' onstond het moderne 26-letterige Latijnse alfabet zoals dat vandaag de dag gebruikt voor o.a. het Nederlands en het Engels.

Uitspraak
De uitspraak van het klassieke Latijn is heel anders dan veel mensen denken. Vaak worden Latijnse namen en citaten uitgesproken met een uitspraak die dichter bij het Italiaans ligt dan bij het klassieke Latijn. Toen de letter 'k' in de eerste eeuw v. Chr. aan het Latijnse alfabet werd toegevoegd merkte een schrijver op dat deze toevoeging volstrekt overbodig was omdat men immers de letter 'c' al had in het alfabet die precies hetzelfde werd uitgesproken. Door dat soort aanwijzingen weten we hoe het klassieke Latijn uitgesproken werd. De combinatie 'ae' werd uitgesproken als 'ai'. Caesar sprak men dus uit als 'Kaiser' en niet als 'Seesar'. De ontwikkeling van de uitspraak waarbij klanken minder 'hard' werden (een 'k' werd bijvoorbeeld steeds meer een 's' of 'ts') vond al plaats in de klassieke tijd zelf. In de senaat zou Cicero aangesproken zijn als 'Kikero', maar als hij na de vergadering de kroeg in zou gaan, dan zou het kunnen dat hij daar in Vulgair Latijn (Volkslatijn) begroet werd met 'Tsitsero'.

 

Het klassieke Latijnse alfabet

Nr. Hoofdletter Kleine letter Uitspraak Opmerkingen
1 A a a  
2 B b b  
3 C c k Dus niet als een 's'
4 D d d  
5 E e e  
6 F f f  
7 G g g Niet schrapend als in 'goed' maar zachter als in 'lang'
8 H h h  
9 I i i/j  
10 K k k  
11 L l l  
12 M m m  
13 N n n  
14 O o o  
15 P p p  
16 Q q ku  
17 R r r  
18 S s s  
19 T t t  
20 V v u/v  
21 X x ks  
22 Y y i/ ü Als een i of de u van 'vuur'
23 Z z z  

 

 

 

© Harmen Schoonekamp | Contact |

 

 
Advertenties

Met reclameopbrengsten wordt het onderhoud van de site betaald en sparen we voor nieuwe investeringen zoals geluidsbestanden.
Wilt u ook adverteren op deze site?